Werelderfgoedcentrum Waddenzee

Seal, sea and science. Het komt samen in het nieuwe Werelderfgoedcentrum Waddenzee in de haven van Lauwersoog. Hier worden vanaf 2025 de zieke zeehonden uit de Waddenzee opgevangen, wat voorheen in Pieterburen gebeurde. Ook voeren studenten en wetenschappers onderzoek uit naar het Wad en leren bezoekers meer over het bijzondere ecosysteem van het Waddengebied. Het nieuwe pand is een uniek project waar abtWassenaar sinds 2020 de rol had van adviseur op gebied van constructies en installaties.

Het ontwerp van het Werelderfgoedcentrum (WEC) is van het Deense architectenbureau Dorte Mandrup. Zij zijn gespecialiseerd in het ontwerpen van gebouwen zoals het WEC die bestand zijn tegen veel zeewind en zout.

Combinatie van functies bij Werelderfgoedcentrum Waddenzee

Naast de zeehondenopvang met verschillende baden bevat het gebouw een scala aan functies. Zo is er een restaurant en expositieruimte, maar ook een operatie- en röntgenkamer. In de expositieruimte zijn aquaria met zeeleven uit het Waddengebied te bewonderen en vanaf het dak genieten bezoekers van uitzicht over de zwembaden beneden, het Lauwersmeer en de Waddenzee. Het complex telt drie bouwlagen en heeft een BVO van 6000 m2 .

Integraal en constructief projectleider Klaas-Anne van der Heide: “De combinatie van de verschillende functies maakt dit project bijzonder. Zo bevinden de zwembaden zich op de dakvloer van de annex (het grote bijgebouw), met daaronder complexe zuiveringstechnieken en is de expositieruimte een rondlopende hellende vloer die begint op de eerste verdieping en eindigt op het dakterras.”

Hellende vloeren voor stabiliteit

De hoofddraagconstructie van het hoofdgebouw is een staal-betonskelet. bestaande uit stalen liggers en kolommen met kanaalplaatvloeren (inclusief druklaag) en een breedplaatvloer.

Klaas-Anne: “Qua constructies is het een uitdagend gebouw. Er cirkelt een omloop aan de buitenzijde omhoog en de zeewind en hoge gevels zorgen voor veel windbelasting. Ook zijn er veel vides. We hebben de stabiliteit geregeld met vloeren, maar ook met de hellende vloeren aan de zijkant van het gebouw. De hellende vloeren zijn opgebouwd uit een kanaalplaatvloer met druklaag en zorgen voor de horizontale afdracht naar de kernen. Verticaal wordt de stabiliteit gewaarborgd door de prefab liftkernen en de trappenhuiskernen. Ook hebben we lokaal grote stabiliteitsverbanden van staal aangebracht.”

Wat meteen in het oog springt, is de houten zonwering van het gebouw. Klaas-Anne: “De zonweringsconstructie is een tweede gevel. Hiervoor is rondom het gebouw een extra fundering aangelegd op uitkraging van de fundering van het hoofdgebouw.”

Puzzelen met installaties

Qua installaties was het puzzelen. Jasper Boddeke, engineer installaties: “Dit is een gebouw wat je maar één keer in je leven ontwerpt. De unieke vorm, complexe installaties en de verschillende soorten gebruikers maken dit project bijzonder uitdagend. De vorm van het gebouw en de beperkte ruimte voor installaties maakten het complex om in het ontwerp te integreren.”

Daarbij zijn ook de werktuigkundige waterbehandelingssystemen voor de zeewaterbassins in het gebouwontwerp verwerkt. Denk hierbij aan de buffervaten, riolering en waterinstallaties voor de verschillende fasebaden. Dankzij de nauwe samenwerking met de architecten kon dit op een elegante manier worden ingepast. Bovendien vroeg de specifieke ligging van het pand, buiten de zeewering, om meer aanpassingen dan gebruikelijk bij een standaard landinstallatie. Zoals het gebruik van materiaal dat bestand is tegen zout.

Van ziekte naar herstel

“Als een ziek zeehondje het opvangcentrum binnenkomt, zal hij eerst in een fase-1-bad komen”, vertelt Klaas-Anne. “Dit zijn kleine zwembaden van prefab beton, liggend in een breedplaatvloer. De fase 1-baden bevinden zich in het hoofdgebouw. Vervolgens gaat hij naar de fase 2- en 3-baden, dit is in de annex, het lagere deel om het hoofdgebouw heen.”

Jasper: “Bij de fase 1-baden is het belangrijk dat lucht en water uit de ene ruimte niet in contact komt met dat uit de andere ruimte. Eventuele virussen willen we natuurlijk niet overbrengen. Voor de lucht passen we daarom drukhiërachie toe. Het water wordt na gebruik van de baden eruit gepompt en gezuiverd met een speciale waterzuiveringsinstallatie. Er zijn verschillende buffervaten met schoon en vies water van de bassins.”

Spijkerbroeken in het plafond

In 2024 droeg abtWassenaar op een andere manier bij aan het Werelderfgoedcentrum. Klaas-Anne: “We hebben samen met de werkmaatschappijen van Oosterhoff vier verhuisdozen vol met spijkerbroeken verzameld. Dit wordt verwerkt in het metisse van het nieuwe pand. Samen met onze directeur Ilse Mensink en collega’s Jasper Boddeke en Jakob Smit hebben we dit afgeleverd bij Pieterburen. Metisse is een circulair dempend materiaal en wordt door de aannemer verwerkt in het nieuwe akoestische plafond.”

Het Werelderfgoedcentrum is eind 2024 opgeleverd en 26 april 2025 geopend voor publiek

Het Deense architectenbureau Dorte Mandrup ontwierp het gebouw. Het gebouw wordt buitendijks gebouwd in de buurt van de zeewering. De omgeving zal benut worden voor de energiehuishouding. Het gebouw zal maximaal transparant naar buiten toe worden (veel glas rondom). Er komen verschillende vloerniveau's, verbonden door hellingsbanen en trappen. Het gebouw is adaptief en biedt een paraplu aan veel verschillende en wisselende gebruikers. Integraliteit tussen de verschillende activiteiten en gebouwdelen is essentieel. Flexibiliteit in ruimtes qua grootte en inrichting is dan ook nodig, zodat ruimtes snel omgebouwd kunnen worden naar een andere functie. Duurzaamheid is volledig geïntegreerd in dit concept.

Constructie: abtWassenaar draagt de constructieve verantwoordelijkheid en is verantwoordelijk voor verder uitwerken van het VO tot een DO met vraagspecificatie, betreffende het constructieve ontwerp van het gebouw. Het constructieadvies zal gericht zijn op de uitwerking van de hoofddraagconstructie.

Installatietechniek: abtWassenaar draagt de installatietechnische verantwoordelijkheid en is verantwoordelijk voor Klimaat technisch PvE, ruimtestaat en ondersteuning bouwkundig ontwerp m.b.t. technische installaties. Het installatie ontwerp zal gericht zijn op een duurzame comfort installatie, waarbij de installatie één zal zijn met het bouwkundig ontwerp. Momenteel zijn we zowel voor constructie als voor installatietechniek bezig met het afronden van de DO fase.

Een houten draagstructuur maakt het eenvoudiger om de overgangen van binnen naar buiten te realiseren. Daarnaast draagt hout bij aan de juiste uitstraling van dit project, het minimaliseren van milieu impact, gewichtsvoordelen t.a.v. de fundatie en tenslotte is er minder zwaar materieel nodig op de bouwplaats. Ons zusterbedrijf Lüning zal ingezet worden voor de houtconstructie.

Expertise: Construction design, Installation design Features or Specials: Houtconstructie Nieuwbouw, Buitendijks, Zeehondenzwembaden op het dak en 2e verdieping